1960లో పార్లమెంట్ ఆమోదం లేకుండానే? పాకిస్తాన్తో ఇండస్ జలాల ఒప్పందంపై సంతకం చేసిన నెహ్రూ
1960 సెప్టెంబర్లో, ప్రపంచ బ్యాంక్ మధ్యవర్తిత్వంలో భారత్-పాకిస్తాన్ దేశాలు ఇండస్ వాటర్స్ ట్రీటీ (IWT) పై సంతకం చేశాయి. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, మూడు తూర్పు నదులు రావి, బియాస్, సుట్లెజ్ భారత్కు కేటాయించబడ్డాయి. మరోవైపు, మూడు పశ్చిమ నదులు ఇండస్, జీలం, చెనాబ్ పాకిస్తాన్కు ఇవ్వబడ్డాయి.
తూర్పు నదులపై భారత్కు సంపూర్ణ హక్కులు దక్కగా, పశ్చిమ నదులపై మాత్రం పరిమిత హక్కులు మాత్రమే లభించాయి. వాటిని విద్యుత్ ఉత్పత్తి, నావిగేషన్ వంటి పనులకు ఉపయోగించుకోవచ్చుగానీ, పూర్తి స్థాయిలో వినియోగించుకోలేమని షరతు పెట్టబడింది.
అంతేకాక, భారత్ పాకిస్తాన్లో కొత్త సాగునీటి ప్రాజెక్టులు నిర్మించడానికి £62 మిలియన్ (1960 విలువలో) ఆర్థిక సహాయం అందించింది.
ఆ కాలంలోనే కాక, ఈరోజు కూడా విమర్శకులు నెహ్రూ ఈ ఒప్పందాన్ని భారత పార్లమెంట్ అనుమతి లేకుండా సంతకం చేశారని అంటున్నారు. BJP జాతీయ అధ్యక్షుడు జేపీ నడ్డా దీన్ని నెహ్రూ చేసిన “భారీ పొరపాట్లలో ఒకటి” అని వివరిస్తూ, ఈ ఒప్పందం పార్లమెంట్లోకి రెండు నెలల తర్వాత మాత్రమే తీసుకురాబడిందని, అది కూడా కేవలం రెండు గంటల చర్చకు మాత్రమే పరిమితమైందని పేర్కొన్నారు.
అలాగే, అస్సాం ముఖ్యమంత్రి హిమంత బిశ్వ శర్మ దీన్ని “నెహ్రూ చేసిన అతిపెద్ద వ్యూహాత్మక తప్పిదాల్లో ఒకటి”గా అభివర్ణిస్తూ, ఇండస్ నదీ పరివాహక ప్రాంతంలోని 80% పైగా నీటిని పాకిస్తాన్కు వదులుకోవడం దేశ ప్రయోజనాలకు చేటు అని విమర్శించారు.
నడ్డా ప్రకారం, నెహ్రూ దేశ ప్రయోజనాలను పక్కన పెట్టి వ్యక్తిగత ప్రతిష్ట కోసం పనిచేశారని ఆరోపించారు. అప్పట్లో ప్రతిపక్ష నేతలు కూడా తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. కొందరు ఈ ఒప్పందాన్ని “రెండో విభజన” అని అభివర్ణిస్తూ, పాకిస్తాన్కు అతిగా లాభం చేకూర్చేలా నిర్లక్ష్యంగా కుదుర్చుకున్న ఒప్పందమని మండిపడ్డారు.
భారత్-పాకిస్తాన్ మధ్య పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా ఈ ఒప్పందం మళ్లీ మళ్లీ చర్చకు వస్తోంది. 2025లో భారతదేశంపై జరిగిన ఉగ్రదాడి అనంతరం, భారత్ తాత్కాలికంగా ఈ ఒప్పందాన్ని నిలిపివేసింది. దీంతో నెహ్రూ తీసుకున్న ఆ నిర్ణయం మరోసారి తీవ్ర రాజకీయ చర్చలకు దారితీసింది.
అలాగే, అస్సాం ముఖ్యమంత్రి హిమంత బిశ్వ శర్మ దీన్ని “నెహ్రూ చేసిన అతిపెద్ద వ్యూహాత్మక తప్పిదాల్లో ఒకటి”గా అభివర్ణిస్తూ, ఇండస్ నదీ పరివాహక ప్రాంతంలోని 80% పైగా నీటిని పాకిస్తాన్కు వదులుకోవడం దేశ ప్రయోజనాలకు చేటు అని విమర్శించారు.
నడ్డా ప్రకారం, నెహ్రూ దేశ ప్రయోజనాలను పక్కన పెట్టి వ్యక్తిగత ప్రతిష్ట కోసం పనిచేశారని ఆరోపించారు. అప్పట్లో ప్రతిపక్ష నేతలు కూడా తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. కొందరు ఈ ఒప్పందాన్ని “రెండో విభజన” అని అభివర్ణిస్తూ, పాకిస్తాన్కు అతిగా లాభం చేకూర్చేలా నిర్లక్ష్యంగా కుదుర్చుకున్న ఒప్పందమని మండిపడ్డారు.
భారత్-పాకిస్తాన్ మధ్య పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా ఈ ఒప్పందం మళ్లీ మళ్లీ చర్చకు వస్తోంది. 2025లో భారతదేశంపై జరిగిన ఉగ్రదాడి అనంతరం, భారత్ తాత్కాలికంగా ఈ ఒప్పందాన్ని నిలిపివేసింది. దీంతో నెహ్రూ తీసుకున్న ఆ నిర్ణయం మరోసారి తీవ్ర రాజకీయ చర్చలకు దారితీసింది.
Click the below Image & Join MegaMindsIndia WhatsApp Group.
Indus Waters Treaty, Nehru Pakistan treaty, 1960 water agreement India, Indus Treaty controversy, Nehru blunders, India Pakistan water sharing, Indus river dispute, Nehru Parliament approval
